کولپوسکوپی چیست و چگونه انجام میشود ؟

کولپوسکوپی یکی از دقیق ‌ترین و موثرترین روش ‌های تشخیصی در حوزه زنان است که به پزشک اجازه می ‌دهد با جزئیات بسیار زیاد ، سلامت دهانه رحم ، واژن بخش خارجی دستگاه تناسلی را بررسی کند. این اقدام معمولا زمانی توصیه می ‌شود که نتایج تست پاپ اسمیر یا آزمایش HPV غیرطبیعی باشد. در واقع ، کولپوسکوپ یک دستگاه مجهز به عدسی‌ های بزرگ ‌نماست که مانند یک میکروسکوپ عمل کرده و به متخصص زنان کمک می‌ کند تا تغییرات سلولی ، بافت‌ های مشکوک و ضایعاتی را که با چشم غیرمسلح قابل مشاهده نیستند ، شناسایی نماید. بسیاری از بانوان هنگام شنیدن نام این تست دچار اضطراب می ‌شوند اما باید دانست که این آزمایش یک فرآیند سرپایی ، سریع و معمولا بدون درد است که شباهت زیادی به معاینه معمولی زنان دارد. اهمیت اصلی این روش در تشخیص زودهنگام و پیشگیری از پیشرفت ضایعات پیش‌ سرطانی است. تشخیص به ‌موقع در این مرحله ، کلید درمان قطعی و حفظ سلامت طولانی‌ مدت سیستم باروری است. هدف ما در این مرکز ، ارائه این خدمت در محیطی آرام و با بهره ‌گیری از تکنولوژی ‌های پیشرفته است تا دقیق ‌ترین نتایج با کمترین میزان ناراحتی برای شما حاصل شود.

در چه شرایطی پزشک کولپوسکوپی تجویز می کند ؟

پزشک متخصص معمولا زمانی کولپوسکوپی را تجویز می ‌کند که معاینات روتین یا غربالگری‌ های اولیه ، نشانه‌ هایی از نیاز به بررسی دقیق‌ تر را نشان دهند. در ادامه ، شایع ‌ترین شرایطی که منجر به انجام این تست می ‌شود آورده شده است:

1. نتایج غیرطبیعی در تست پاپ اسمیر : اگر در گزارش آزمایش پاپ اسمیر ، تغییرات سلولی مشکوک مانند ASC-US یا دیسپلازی دیده شود ، کولپوسکوپی اولین قدم برای تشخیص دقیق ‌تر است. این کار به پزشک اجازه می‌ دهد متوجه شود که آیا سلول‌ ها واقعاً در حال تبدیل شدن به وضعیت پیش‌ سرطانی هستند یا خیر.
2. مثبت شدن آزمایش HPV (تیپ‌ های پرخطر)  : در صورتی که فرد به گونه‌ های پرخطر ویروس پاپیلومای انسانی ، به‌ ویژه تیپ‌ های ۱۶ و ۱۸ مبتلا باشد ، حتی اگر پاپ اسمیر او نرمال باشد ، پزشک برای اطمینان از سلامت بافت دهانه رحم ، کولپوسکوپی را توصیه می‌ کند تا کوچکترین ضایعات ناشی از ویروس را شناسایی کند.
3. مشاهده ضایعات مشکوک در معاینه بالینی : گاهی در حین معاینه معمولی با اسپکولوم ، پزشک متوجه زخم‌ ها ، توده‌ ها یا بافت‌ های غیرطبیعی روی دهانه رحم یا واژن می ‌شود که با چشم غیرمسلح ظاهر خوشایندی ندارند. در این شرایط برای تشخیص ماهیت این بافت ‌ها ، از بزرگ‌ نمایی کولپوسکوپ استفاده می‌ شود.
4. خونریزی‌ های غیرطبیعی یا لکه ‌بینی بعد از نزدیکی : خونریزی ‌هایی که دلیل واضحی ندارند ، به ‌خصوص لکه ‌بینی بلافاصله بعد از رابطه جنسی ، می‌ تواند نشانه‌ ای از التهاب شدید یا تغییرات بافتی در دهانه رحم باشد. این آزمایش منشأ دقیق این خونریزی ‌ها را مشخص می ‌کند.
5. پیگیری درمان‌ های قبلی دهانه رحم : خانم‌ هایی که سابقه درمان ضایعات دهانه رحم مانند لیزر ، کرایو یا جراحی LEEP را داشته ‌اند ، نیاز به پایش دقیق دارند. پزشک در دوره‌ های مشخص با استفاده از کولپوسکوپی مطمئن می‌ شود که ضایعات برنگشته‌ اند و روند بهبودی کامل شده است.
6. بررسی التهاب مزمن دهانه رحم (سرویسیت) : در مواردی که فرد دچار عفونت ‌ها و التهاب‌های مکرر دهانه رحم است که با درمان‌ های دارویی معمول بهبود نمی ‌یابند ، کولپوسکوپی انجام می ‌شود تا علت زمینه ‌ای و میزان آسیب به بافت دقیق ‌تر ارزیابی شود.

آیا کولپوسکوپی درد دارد؟

بسیاری از بانوان هنگام مراجعه برای کولپوسکوپی ، بابت درد ناشی از آن نگرانی زیادی دارند اما در واقعیت این فرآیند بسیار شبیه به یک معاینه معمولی زنان یا تست پاپ اسمیر است و درد شدیدی به همراه ندارد. در لحظه قرارگیری اسپکولوم ، شما تنها ممکن است فشار مختصری حس کنید که کاملا قابل تحمل است. زمانی که پزشک از محلول ‌های مخصوص برای شناسایی بافت ‌های غیرطبیعی استفاده می ‌کند ، احتمال دارد کمی احساس سوزش یا گزگز خفیف داشته باشید که خیلی زود برطرف می‌ شود. اگر پزشک در حین کار نیاز به نمونه‌ برداری یا بیوپسی ببیند ، ممکن است در آن لحظه یک نیشگون کوچک یا گرفتگی مشابه دردهای قاعدگی احساس کنید. خوشبختانه دهانه رحم گیرنده‌ های درد بسیار کمی دارد و این حس ناخوشایند معمولا تنها چند ثانیه طول می ‌کشد. برای آرامش بیشتر ، پزشکان توصیه می ‌کنند قبل از انجام تست ، نفس‌ های عمیق بکشید تا عضلات لگن در حالت استراحت قرار بگیرند و روند کار با راحتی کامل سپری شود. بعد از اتمام کار نیز اکثر افراد بدون هیچ مشکلی به فعالیت‌ های روزانه خود باز می‌ گردند و تنها ممکن است لکه ‌بینی بسیار مختصری را تجربه کنند.

تفاوت پاپ اسمیر و کولپوسکوپی

تفاوت اصلی آزمایش پاپ اسمیر و کولپوسکوپی در دقت و شیوه بررسی آن‌ ها است ؛ پاپ اسمیر یک آزمایش غربالگری کلی است که در آن تنها چند سلول از سطح دهانه رحم برداشته شده و زیر میکروسکوپ در آزمایشگاه بررسی می‌ شود تا سلول‌ های مشکوک شناسایی شوند اما کولپوسکوپی یک روش تشخیصی دقیق ‌تر و مستقیم است که پزشک با استفاده از یک دستگاه بزرگ ‌نما ، بافت را به‌ صورت زنده و با جزئیات بالا مشاهده می ‌کند. در واقع اگر پاپ اسمیر مانند یک عکس هوایی از یک جنگل باشد که تغییرات کلی را نشان می ‌دهد ، کولپوسکوپی مانند راه رفتن در آن جنگل و بررسی دقیق تک‌ تک درختان برای پیدا کردن منشأ مشکل است.

آمادگی های لازم برای انجام کولپوسکوپی

برای داشتن یک تجربه راحت و دریافت دقیق ‌ترین نتیجه از کولپوسکوپی ، رعایت موارد زیر الزامی است:

• زمان ‌بندی مناسب : بهترین زمان برای انجام این تست ، وقتی است که در دوران قاعدگی نباشید ؛ چرا که خونریزی مانع از دید دقیق پزشک می ‌شود.
• پرهیز از رابطه جنسی : حداقل ۲۴ تا ۴۸ ساعت قبل از انجام کولپوسکوپی ، از برقراری رابطه جنسی خودداری کنید.
• عدم استفاده از محصولات واژینال : از ۴۸ ساعت قبل ، از مصرف هرگونه شیاف ، کرم‌ های واژینال ، تامپون یا دوش واژینال پرهیز نمایید تا محیط دهانه رحم کاملا طبیعی باقی بماند.
• مصرف مسکن ملایم : در صورت حساسیت به درد ، می ‌توانید حدود یک ساعت قبل از نوبت خود با مشورت پزشک از یک قرص مسکن ساده مانند ایبوپروفن یا استامینوفن استفاده کنید تا انقباضات احتمالی حین نمونه‌ برداری کاهش یابد.
• همراه داشتن پد بهداشتی : بهتر است یک پد بهداشتی همراه خود داشته باشید ، زیرا ممکن است بعد از تست ، به دلیل استفاده از محلول ‌های مخصوص یا نمونه‌ برداری ، مقدار کمی لکه ‌بینی یا ترشحات رنگی داشته باشید.
• تخلیه مثانه : درست قبل از شروع پروسه ، مثانه خود را خالی کنید تا در طول معاینه احساس فشار و ناخوشایند نداشته باشید.
• اطلاع ‌رسانی به پزشک : اگر باردار هستید یا به داروی خاصی به ‌ویژه داروهای انعقاد خون حساسیت دارید ، حتما پیش از شروع کار به پزشک خود اطلاع دهید.

مراقبت های بعد از کولپوسکوپی

پس از انجام کولپوسکوپی ، بدن نیاز به زمان کوتاهی برای بازیابی دارد تا از بروز عفونت یا خونریزی جلوگیری شود. رعایت نکات زیر به بهبودی سریع‌ تر شما کمک می ‌کند:

• استراحت کوتاه :‌ بلافاصله پس از تست می ‌توانید به فعالیت‌ های عادی برگردید ، اما پیشنهاد می‌ شود بقیه روز را کمی آرام ‌تر سپری کنید و از فعالیت ‌های بدنی بسیار سنگین بپرهیزید.
• مدیریت لکه ‌بینی : مشاهده لکه‌ بینی یا ترشحات قهوه ‌ای و تیره رنگ تا چند روز طبیعی است. این ترشحات معمولا به دلیل استفاده از محلول‌ های رنگی مانند محلول مونسل است که پزشک برای کنترل خونریزی یا مشاهده بهتر بافت به کار برده است.
• استفاده از پد بهداشتی : برای جذب ترشحات حتماً از پد بهداشتی استفاده کنید و تا زمان بهبودی کامل حدود یک هفته به هیچ وجه از تامپون یا کاپ قاعدگی استفاده نکنید.
• پرهیز از رابطه جنسی : برای پیشگیری از عفونت و اجازه دادن به دهانه رحم برای ترمیم به‌خصوص اگر نمونه ‌برداری انجام شده باشد ، حداقل به مدت یک هفته از برقراری رابطه جنسی خودداری کنید.
• ممنوعیت شنا و وان : تا یک هفته از رفتن به استخر ، جکوزی و نشستن در وان حمام پرهیز کنید. دوش گرفتن ایستاده مانعی ندارد.
• کنترل درد : اگر احساس گرفتگی خفیفی شبیه به دردهای قاعدگی دارید ، استفاده از مسکن ‌های معمولی مانند ژلوفن یا ناپروکسن با مشورت پزشک بلامانع است.
• توجه به علائم هشدار : در صورت مشاهده خونریزی بسیار شدید ، بیشتر از قاعدگی ، تب و لرز ، درد شدید لگنی که با مسکن آرام نمی‌ شود یا ترشحات بدبو ، حتماً بلافاصله با پزشک خود تماس بگیرید.

تفسیر جواب کولپوسکوپی به زبان ساده

تفسیر نتایج کولپوسکوپی معمولا شامل اصطلاحات لاتینی است که تغییرات بافتی را درجه ‌بندی می‌ کنند. برای درک بهتر ، این نتایج را به زبان ساده در سه دسته اصلی بررسی می ‌کنیم:

۱. نتیجه نرمال یا طبیعی (Normal)

این بهترین نتیجه ممکن است و به این معناست که پزشک در حین مشاهده با بزرگ ‌نمایی و پس از استفاده از محلول‌ های مخصوص ، هیچ بافت غیرطبیعی یا مشکوکی را روی دهانه رحم مشاهده نکرده است. در این شرایط معمولا نیاز به اقدام درمانی خاصی نیست و فرد به برنامه عادی پاپ اسمیر دوره ‌ای باز می ‌گردد.

۲. تغییرات خوش ‌خیم یا التهابی

گاهی لکه‌ های سفیدی که پزشک مشاهده می ‌کند ناشی از عفونت ‌های ساده ، التهاب ‌های مزمن یا تغییرات طبیعی بافت در اثر سن (آتروفی) است. این موارد سرطان نیستند و معمولا با داروهای ضد عفونی ‌کننده یا پمادهای واژینال برطرف می ‌شوند.

۳. ضایعات پیش ‌سرطانی یا CIN (تشخیص اصلی)

اگر نمونه‌ برداری انجام شود ، نتیجه معمولا با واژه CIN (ناهنجاری بافتی دهانه رحم) گزارش می ‌شود که دارای سه سطح است:

• CIN 1 (خفیف) : تغییرات بسیار جزئی هستند و در بسیاری از موارد بدن خودش می ‌تواند ویروس را دفع و بافت را ترمیم کند. پزشک معمولا فقط تحت نظر گرفتن را توصیه می‌ کند.
• CIN 2 (متوسط) : تغییرات جدی ‌تر شده ‌اند و احتمال کمی وجود دارد که در آینده به سمت سرطان پیش بروند. در این مرحله معمولا توصیه به درمان مانند فریز یا لیزر می ‌شود.
• CIN 3 (شدید) : این مرحله به معنای سرطان نیست،اما تغییرات سلولی شدیدی رخ داده که اگر درمان نشود ، احتمال بالایی برای تبدیل شدن به سرطان در سال‌ های آینده دارد. در این لول ، پزشک حتماً انجام جراحی‌ های کوچک مثل برداشتن قسمتی از بافت یا LEEP را برای پاکسازی ناحیه تجویز می ‌کند.

در موارد بسیار نادر ، ممکن است نتیجه نشان‌ دهنده سلول‌ های سرطانی باشد که در این صورت بلافاصله مراحل درمان تخصصی آغاز می ‌شود. نکته حیاتی این است که بدانید اکثر نتایج غیرطبیعی کولپوسکوپی در مراحل CIN 1 و 2 هستند که با درمان‌ های ساده به‌ طور قطعی ریشه‌ کن می‌ شوند.